Rozmowa z Piotrem Naimskim, byłym sekretarzem stanu w Ministerstwie Gospodarki odpowiedzialnym za bezpieczeństwo dostaw surowców energetycznych do Polski, doradcą szefa BBN i członkiem Zespołu ds. Bezpieczeństwa Energetycznego w Kancelarii Prezydenta RP.

Niemcy i Rosjanie twierdzą, że gazociąg północny nie jest przedsięwzięciem wymierzonym przeciwko Polsce. Wystarczyłoby zatem, jeśli  nasi niemieccy partnerzy  w ramach europejskiej solidarności energetycznej, podpisaliby z nami umowę, że w razie wstrzymania dostaw gazu do Polski przez Rosję, Polska otrzyma ten surowiec właśnie z Niemiec.

Piotr Naimski: Pomysł aby opierać bezpieczeństwo energetyczne Polski na alternatywnej drodze dostaw tego samego rosyjskiego gazu nie poprawia bezpieczeństwa dostaw do Polski.  Rozwiązaniem dla Polski, jest znalezienie alternatywnego źródła dostaw gazu. Alternatywnym źródłem w naszym przypadku jest gaz skroplony, który będzie dostarczany do Gazoportu oraz połączenie ze Skandynawią. Taki projekt istnieje i jest to połączenie między Polska a Danią o nazwie Baltic Pipe. Zbudowanie gazociągu łączącego Danię z Polską umożliwiłoby dostarczanie gazu z szelfu duńskiego i norweskiego poprzez Danię do Polski. Mimo tego, że Norwedzy odłożyli „na półkę” realizację projektu Skanled, Dania cały czas wyraża gotowość współpracy i taka współpracę władze polskie powinny podjąć, ponieważ byłby to pierwszy prawdziwy, działający w dwie strony  interkonektor .  Połączenie z Danią dałoby nam dużą różnorodność źródeł dostaw gazu, której tak bardzo nam teraz brakuje.

Czy Polska na jakiejkolwiek płaszczyźnie może zyskać na umowie między Rosją a Niemcami?

Piotr Naimski: Umowa między Rosją i Niemcami  jest dla naszego kraju porozumieniem niekorzystnym, na pewno łamiącym dobre obyczaje sojusznicze. Porozumienie to, nie było zawczasu negocjowane przez stronę niemiecką z krajami  dotkniętymi jego skutkami i jest, nie waham się użyć mocnego sformułowania, wyrazem niemieckiej arogancji. Może nam się nie podobać działanie strony rosyjskiej, ale do tego jesteśmy przyzwyczajeni. Rosjanie nie mają żadnych zobowiązań, natomiast Niemcy są naszym parterem w Unii Europejskiej, a tak się składa, że również większość krajów na które niemiecko-rosyjska umowa będzie miała wpływ, są jej członkami. Szkoda, że między unijnymi partnerami takie nieprzyjazne działania mają miejsce. 
Zadaniem dla polskich władz, jest minimalizacja niekorzystnego wpływu  tej inwestycji  na polskie interesy zarówno długo jak id krótkookresowe.  Można przypuszczać, że strona niemiecka chcąc złagodzić negatywny wydźwięk całej sprawy, będzie chętna do rozmowy o konkretach. Ważne, by nasze stanowisko było jasno i dobitnie przedstawione.

Niemcy oświadczyły, że zakopią rurociąg na odcinku gdzie mają wpływać gazowce do Gazoportu. Minister Sikorski uznał to za sukces polskiej dyplomacji. Czy to nie jest jednak przypadkiem tak, że Niemcy w pierwszej kolejności tworzą problem, później sami go rozwiązują i w świetle kamer.

Piotr Naimski: Gazociąg Nord Stream jest zaplanowany tak, że statki, które będą zaopatrywały gazoport w Świnoujściu będą dopływały bez przeszkód. Problem, którego Niemcy zdają się nie zauważać, leży jednak gdzie indziej.  Chodzi  o to,  że budowa  Nord Streamu  spowoduje, że dostęp do portów w Świnoujściu i Szczecinie będzie gorszy, niż wynikałoby to z ograniczeń jakie powodują cieśniny duńskie. Tłumaczenie Niemców, że do portu w Świnoujściu ze względu na jego ograniczenia  i tak nie wejdą największe statki pływające po Bałtyku jest nie do przyjęcia, ponieważ w przyszłości będziemy chcieli rozbudowywać zarówno port w Świnoujściu jak i w Szczecinie.  Nie możemy zgadzać się na to, że budowa rosyjsko-niemieckiego gazociągu będzie wpływać na strategiczne decyzje dotyczące rozwoju polskiej żeglugi.  Polscy eksperci twierdzą, że rozwiązania proponowane przez stronę niemiecką w dalszym ciągu nie wyczerpują naszych oczekiwań. Musimy więc dopilnować, by mimo zbudowania niemiecko- rosyjskiego gazociągu do polskich portów mogły wpływać największe statki pływające po Bałtyku. Jest to moim zdaniem do wywalczenia ze stroną niemiecką.

Jak Pan ocenia zawartą przez Waldemara Pawlaka umowę gazową która faktycznie uzależnia nas od rosyjskiego gazu aż do roku 2037?

Piotr Naimski: Ta umowa jest dużym błędem a sposób jej negocjowania świadczy o tym, że koordynacja wewnątrz rządu, którego Waldemar Pawlak jest wiceszefem , w tak ważnych kwestiach jest praktycznie zerowa. Głównym problemem jest jednak to, że w tym przypadku nie mamy do czynienia ze zwykłym kontraktem komercyjnym, ale z umową międzyrządową. Przedłuża się zatem bardzo niewygodny dla Polski splot kwestii politycznych i gospodarczych, który utrudnia znacząco możliwość późniejszej renegocjacji tej umowy. Umowa i kontrakt będą przedłużone z niekorzystną dla Polski formułą cenową i strona Polska praktycznie nie będzie miała żadnych znaczących korzyści z przesyłu rosyjskiego gazu przez Polskę do Niemiec. Problematyczne jest również utrzymanie klauzuli zakazującej reeksportu, a tej kwestii nie poruszyli nasi negocjatorzy w ogóle. Znamienne jest to, że Unia Europejska dąży do  wykreślania tzw. klauzuli przeznaczenia z obowiązujących umów.

A czy to nie jest czasem tak, że umowa którą wynegocjował Premier Pawlak, neguje pod względem ekonomicznym sens budowy gazoportu, który przecież miał dywersyfikować nasze źródła dostaw gazu?

Piotr Naimski: PGNiG podpisał długoletni kontrakt z Katarem na gaz skroplony dla terminala w Świnoujściu co daje gwarancję stałych dostaw na minimalnym poziomie. Ceny LNG w kontraktach krótkoterminowych spadają i można powiedzieć, że w perspektywie 5-8 lat, rynek LNG będzie rynkiem odbiorcy a nie dostawcy.  Mając rezerwę przepustowości w gazoporcie będziemy mogli wpuszczać ten tani gaz na rynek krajowy.  Terminal w Świnoujściu nie będzie początkowo stałym elementem dywersyfikującym dostawy gazu do Polski, ale będzie swoistym bezpiecznikiem, ponieważ będzie zawsze dawał możliwość interwencji na rynku, możliwość szybkiego zwiększenia dostaw w przypadku wstrzymania zaopatrzenia ze Wschodu. Jeżeli zapotrzebowanie na gaz w Polsce zwiększy się, zwiększy się również wykorzystanie gazu dostarczanego przez gazoport w Świnoujściu.

W kontekście polskiego bezpieczeństwa energetycznego słyszymy ostatnio o dużych złożach tzw. gazu łupkowego jakimi dysponuje Polska.

Piotr Naimski: W Polsce są złoża gazu w pokładach skał łupkowych. W USA tego typu złoża eksploatuje się nowymi niekonwencjonalnymi metodami. Nasze złoża są podobne do tych eksploatowanych już w USA. Największe koncerny wydobywcze dostały koncesje poszukiwawcze i zaczynają właśnie odwierty.  W ciągu kilku lat okaże się czy złoża te faktycznie są, z ekonomicznego punktu widzenia, do wykorzystania. Jeżeli tak, to za ok. 10 lat na polski rynek może trafić gaz z tego alternatywnego źródła. 
PGNiG, czyli de facto państwo polskie,  powinno oczywiście zaangażować się w poszukiwanie tych złóż, ale prawdą jest to, że praktycznie tylko firmy amerykańskie są w posiadaniu technologii umożliwiających wydobycie gazu łupkowego.  Zatem bez współpracy z Amerykanami eksploatacja tych złóż byłaby bardzo trudna czy nawet obecnie niemożliwa, a na zaprzepaszczenie takiej szansy Polska nie może sobie pozwolić. Warto popierać działania amerykańskich koncernów w Polsce pamiętając oczywiście o zabezpieczeniu naszych interesów.

Dziękuję za rozmowę.

Piotr Naimski: Dziękuję również.